ISO 22000 (HACCP) GIDA GÜVENLİK SİSTEMİ
ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi; gıdada tüketim anında veya (tüketici tarafından kullanıldığında) gıda kaynaklı tehlikelerin bulunması ile ilgilidir. Gıda güvenliği tehlikelerine giriş gıda zincirinin herhangi bir basamağında ortaya çıkabilir, bu nedenle de gıda zinciri boyunca etkin bir kontrolün gerçekleştirilmesi önemlidir. Bu nedenle, gıda güvenliği gıda zincirinde yer alan tüm birimlerin katkısıyla sağlanan bir olgudur.
Yem üreticilerinden birincil üreticilere, gıda işleyenlerden, taşımaya, depolama operatörlerine ve taşeronlardan perakende satış yerleri ve gıda servislerine (ekipman üreticileri, ambalaj materyali, temizlik ajanları, katkı ve bileşen üreticileri gibi ilgili kuruluşlar dahil) kadar değişen bir zinciri kapsamaktadır. Hizmet sağlayıcılar da bu zincire dâhildir.
Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standardı, gıda zinciri boyunca son tüketime kadar gıda güvenliğini sağlamak için takip eden genellikle anahtar öğeler olarak kabul edilen öğeleri birleştiren gıda güvenliği yönetimi sistemi için ihtiyaçları tanımlamaktadır:
İnteraktif iletişim
Sistem yönetimi
Ön gereksinim programları
HACCP prensipleri
Gıda zinciri boyunca iletişim, gıda zinciri içerisinde yer alan her aşamada tüm ilgili gıda güvenliği tehlikelerinin tanımlanmasında ve yeterince kontrol edilebilmesinin sağlanabilmesi için zorunludur. Bu, gıda zinciri boyunca en alt kademeden en üst kademeye kadar kuruluşlar arasındaki iletişimi göstermektedir. Tüketicilerle ve tedarikçilerle tanımlanan tehlikeler ve kontrol önlemleri hakkında iletişim, tüketici ve tedarikçi gereksinimlerinin (son ürünün kullanılışı ve bunun için gerekenler ile son ürün üzerine etkileri gibi) açığa kavuşturulmasına yardımcı olacaktır.
Kuruluşun gıda zincirindeki rolünün ve pozisyonunun bilinmesi, son tüketiciye gıda zincirinde güvenli gıda ürünleri ulaştırmak ve etkili bir iletişim sağlamak için zorunludur..
En etkin gıda güvenlik sistemi, kuruluşun bütün yönetim aktiviteleri arasında düzenli bir yönetim sistemi ve işbirliğinin kurulması, hayata geçirilmesi ve gerektiğinde güncelleme yapılması ile başarılabilir. Bu olgu, kuruluş ve ilgili birimler arasında maksimum faydayı sağlamaktadır. Bu uluslar arası standard iki standard arasındaki uyumu artırmak için ISO 9001 ile aynı sıraya konulmuştur.
Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standardı diğer yönetim sistemi standartlarından bağımsız olarak uygulanabilir. Bu standardın yürütülmesi, mevcut ilgili yönetim sistemi gereksinimleriyle sıra ile veya işbirliği hâlinde olabileceği gibi, kuruluş bu uluslararası standardın gereksinimlerine uyan bir gıda güvenliği yönetim sistemi kurmak için mevcut yönetim sistemi veya sistemlerini kullanabilir.
Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standard Codex Alimentarius Komisyonu tarafından geliştirilen HACCP sistemi prensipleri ve uygulama basamaklarını tamamlamaktadır. Denetlenebilir şartlar aracılığıyla, bu standard HACCP plânı ile ön gereksinim programlarını birleştirir. Tehlike analizleri, etkin bir gıda güvenliği yönetim sistemi için anahtar role sahiptir, çünkü tehlike analizlerinin yürütülmesi, kontrol önlemlerinin kombinasyonunun etkin bir şekilde yapmak için gerekli bilgiyi organize etmede yardımcı olur. Bu Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standardı, kullanılan proses ve tesislerin tipi ile ilgili tehlikeler dahil gıda zincirinde oluşması beklenen tehlikelerin tanımlanmasını ve değerlendirmesini gerektirmektedir. Bu nedenle standard, saptanan belirli tehlikeler bir kuruluş tarafından kontrol edilebilirken, diğerleri tarafından niçin kontrol edilemediğini belirlemek ve kayıt altına almak için gereklidir.
Tehlike analizleri sırasında, kuruluş, ön gereksinim programlarının birleşimi, operasyonel ön gereksinim programları ve HACCP plânı ile tehlike kontrolünü sağlamak için kullanılan stratejiyi belirler.
Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standard, uygulanmasını kolaylaştırmak için bir denetleme standardı olarak geliştirilmiştir. Buna karşın her bir kuruluş, bu uluslararası standardın gereksinimlerini yerine getirmek için gerekli metotları ve yaklaşımları seçmekte serbesttirler. Bu uluslararası standardın her bir kuruluşta uygulanmasına yardımcı olmak için kullanım rehberi ISO/TS 22004 ‘de verilmiştir.
Uluslararası standard sadece gıda güvenliği ile ilgili yaklaşımlar verme amacındadır. Bu uluslararası standard tarafından verilen yaklaşım tarzının aynısı, gıdanın diğer spesifik konularını düzenlemek ve bunun sonucu olarak iyiye gitmek içinde kullanılabilir (örneğin etik konularda ve tüketicinin bilgilendirilmesinde).
Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standardı, bir kuruluşun (küçük ve/veya az gelişmiş bir kuruluş gibi) harici olarak geliştirilmiş kontrol önlem kombinasyonu uygulamasına izin vermektedir.
Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standardın amacı, küresel düzeyde gıda zinciri içindeki işlerde, gıda güvenliği yönetimi gerekliliklerine uyum sağlamaktır. Bu standart, kuruluşlar tarafından kanunların gerektirdiğinden daha çok, daha odaklı, tutarlı ve entegre gıda güvenliği yönetimi sistemi uygulamak isteyenlere yönelik tasarlanmıştır. Bu Standard, kendi gıda güvenlik yönetim sisteminde, yasal ve düzenleyici gereksinimlerle ilgili uygulamaları karşılayacak bir organizasyon gerektirmektedir.
 Gıda zincirinde iletişim örneği
ISO 22000 (HACCP) STANDART SERİSİ
ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi – Gıda Zincirindeki kuruluşlar için şartlar
ISO/TS 22003 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi – Gıda güvenliği yönetim sistemlerinin tetkikini ve belgelendirmesini yapan kuruluşlar için şartlar (2006 ilk çeyrek)
ISO/TS 22004 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi –ISO 22000:2005’in uygulanması ile ilgili kılavuzu (Kasım 2005)
ISO 22005,Yem ve gıda zincirinde izlenebilirlik- Sistem tasarımı ve hazırlanması için genel ilkeler ve kılavuzu ,
ISO 22000 KİMLER UYGULAYABİLİR
ISO 22000 (HACCP) standardı kapsamında belgelendirme yapılabilecek olan dolaylı ve dolaysız yer alan kuruluşlar şunlardır.
A) Kuruluşlar,
§ Çiftçiler,
§ Hasatçılar,
§ Yem üreticileri,
§ Gıda bileşeni üreticileri,
§ Gıda üreticileri,
§ Gıda satıcıları,
§ Gıda servisleri,
§ Hazır yemek firmaları,
§ Temizlik ve sanitasyon hizmeti veren kuruluşlar,
§ Taşıyıcılar, depolama ve dağıtım kuruluşları vb.
B) Dolaylı olan kuruluşlar
§ Ekipman sağlayan kuruluşlar,
§ Temizlik ve sanitasyon ajanları,
§ Ambalaj malzemeleri
§ Gıda ile temasta bulunan diğer öğeleri üreten kuruluşlar vb.
1959–1960 İlk çalışmalar, NASA’nın uzaya giden astronotların tüketeceği gıda maddelerinin güvenliğini garanti altına alacak sıfır hatalı program isteği,
1963 Dünya Sağlık Teşkilatı (WHO) Codex Alimentarius’da HACCP prensiplerinin yayımlanması,
1973- NASA (Amerikan Ulusal Havacılık Ve Uzay Kurumu), Natick Amerikan Ordu Laboratuarları ve Pillsbury grubunun astronotlar için gıda üretiminde sıfır hata ortak projesinin yürütülmesi ve HACCP kavramının literatüre girişi,
1985 yılında ABD Ulusal Bilim Akademisi gıda güvenliğinin sağlanması için gıda işletme tesislerinde HACCP yaklaşımının kabul edilmesi gerektiği tavsiyesinde bulunması,
14 Haziran 1993- HACCP’ in 93/43/EEC “Gıda Maddelerinin Hijyeni” direktifi ile yasal olarak Avrupa Birliği ülkelerinin kanunlarına girişi,
1996- Avrupa’da tüm gıda endüstrisinin uygulaması gereken yasal bir zorunluluk haline getirilmesi,
Türkiye'de ise 16 KASIM 1997 tarihi itibarı ile Türk gıda Kodeksi ile gıda sanayinde HACCP uygulamalarının zorunlu hale getirildi. 09.06.1998 tarihli resmi gazetede yayınlanan "Gıdaların Üretimi ve Denetlenmesine Dair Yönetmelik" de HACCP sisteminin uygulama gerekliliği belirtilmiştir. Yine aynı yönetmelikte 15.11.2002 tarihinen geçerli olmak üzere; başta et, süt ve su ürünleri işleyen işletmeler olmak üzere, gıda üreten diğer işletmelerin de kademeli olarak HACCP sistemini uygulamaları zorunlu hale getirilmiştir.
20 Şubat 1998- Danimarka’da DS 3027/1998 HACCP Standardı’nın yayımlanması,
3 Mart 2003 tarihinde TS 13001/Mart 2003 “Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktalarına (HACCP) Göre Gıda Güvenliği Yönetimi-Gıda Üreten Kuruluşlar ve Tedarikçileri İçin Yönetim Sistemine İlişkin Kurallar” adıyla HACCP standardı yayımlanması.
1 Eylül 2005 ISO 22000 “Gıda Güvenliği Yönetim Sistemleri-Gıda Zincirinde Yer Alan Kuruluşlar İçin Şartlar” standardı yayımlanması.
§ ISO 22000 (HACCP) ile pazarda güven sağlama
§ ISO 22000 (HACCP) ile gıda kaynaklı hastalık riskinin azalması
§ ISO 22000 (HACCP) ile gıda arzında güvenirliliği arttırması
§ ISO 22000 (HACCP) ile tüketicinin bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi
§ ISO 22000 (HACCP) ile Standart dışı üretimde azalma dolayısıyla ürün geri dönüşlerinin ortadan kalkması ve imaj korunması
§ ISO 22000 (HACCP) ile Yönetime kritik bilgilerin sunulması suretiyle kolay karar verebilme olanağının sağlanması,
§ ISO 22000 (HACCP) ile Tüketicilerin gıda güvenliği ile ilgili taleplerinin tamamının karşılanması.
§ ISO 22000 (HACCP) ile Ürün geri toplama riskinin minimuma olması,
§ ISO 22000 (HACCP) ile Uluslararası düzeyde tanınan bir sistem olması nedeniyle ihracat kolaylığı
§ Gıda güvenliği tehlikelerinin tanımlanması ve kontrol önlemlerinin uygulanması için sistematik ve önleyici bir yaklaşımdır
§ ISO 22000 (HACCP) ile Yasal denetim hakkı olan kuruluşların denetimine yardımcı olması,
§ ISO 22000 (HACCP) ile Yasal harcamaların ve sigorta maliyetlerin azalması,
§ ISO 22000 (HACCP) ile Pazara ulaşırlığı artırması,
§ ISO 22000 (HACCP) ile Kaynakların daha iyi ve etken maliyetle kullanımını sağlayan temel faktörler üzerinde odaklaşması
§ ISO 22000 (HACCP) ile Üretim maliyetlerinde azalma sağlanması (ürün iadelerini ve kayıpların azaltması)
§ ISO 22000 (HACCP) ile Ürün kalitesinde sürekliliği sağlaması,
§ ISO 22000 (HACCP) ile Halk sağlığı maliyetlerinin azalması, teminine yönelik ilgisinde artış olması
§ Çalışma ortamının iyileşmesi,
§ ISO 22000 (HACCP) ile Hata yapılarak kazanılan tecrübeye güvenmekten ziyade potansiyel tehlikeleri önceden haber vermesini sağlamak.
§ ISO 22000 (HACCP) ile Etkin kontrol geliştirmeye sistematik olarak yaklaşması,
§ ISO 22000 (HACCP) ile Tedarik zincirinde iyi bir yer edinme/güven oluşturması
§ ISO 22000 (HACCP) ile İyileştirilmiş dokümantasyon olması.
§ ISO 22000 (HACCP) ile Çalışanların iş veriminin ve memnuniyetinin artırılması,
§ ISO 22000 (HACCP) ile Çalışanların hijyen ve gıda güvenliği konusunda bilinçlenmesi,
§ ISO 22000 (HACCP) ile Yükümlülüklerini bilen ciddi ve profesyonel bir organizasyon oluşturulması,
§ Gıda zincirinin her aşamasında kullanılabilmesi,
§ ISO 9000 gibi kalite yönetim sistemlerinin tanımlayıcısı olması,
§ Geleneksel muayene ve kontrol sistemlerinden daha etkili olması,
§ FAO / WHO tarafından onay görmüş güvenilir bir sistemdir
ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi Bilgilendirme
1.Giriş
2.Atıf Yapılan Standart ve / veya Dokümanlar
3.Terimler ve Tarifler
4.Gıda Güvenliği yönetim Sistemi
4.1.Genel Şartlar
4.2.Dokümantasyon Şartları
5.Yönetim Sorumluluğu
5.1.Yönetim Taahhüdü
5.2.Gıda Güvenliği Politikası
5.3.Gıda Güvenliği Yönetimi Sistem Planlaması
5.4.Sorumluluk ve Yetki
5.5.Gıda Güvenliği Takım Liderleri
5.6.İletişim
5.7.Acil Durumlara Karşı Hazırlık ve Tepki
5.8.Yönetim Gözden Geçirmesi
6.Kaynak Yönetimi
6.1.Kaynakların Sağlanması
6.2.İnsan Kaynakları
6.3.Alt Yapı
6.4.Çalışma Ortamı
7.Planlama ve Güvenilir Ürün Gerçekleştirme
7.1.Genel
7.2.Ön Koşul Programları
7.3.Tehlike Analizi Gerçekleştirmek için İlk Adımlar
7.4.Tehlike Analizi
7.5.Operasyonel Ön Koşul Programlarını Oluşturmak
7.6.HACCP Planını Oluşturmak
7.7.İlk Bilgilerin, Ön Koşul Programlarına Ait Dokümanların ve HACCP
Planının Güncellenmesi
7.8.Doğrulama Planları
7.9.İzlenebilirlik
7.10.Uygunsuzlukların Kontrolü
8.Gıda Güvenliği Sistemlerinin Geliştirilmesi, Doğrulanması ve
Geçerli Kılınması
8.1.Genel
8.2.Kontrol Ölçümlerinin Geçerli Kılınması
8.3.Gözlemlerin ve Ölçümlerin Kontrolü
8.4.Gıda Güvenliği sisteminin Geçerli Kılınması
8.5.İyileştirme
HACCP Takımı nedir?
HACCP' nin oluşturulması ve uygulanması için bir araya gelen insan grubu.
Tehlike analizi nedir?
Proseslerin gıda hijyeni açısından kontrol edilmesi
Potansiyel problemlerin belirlenmesi,
Gerekli kontrollerin etkin olmasının sağlanması
Hijyen
Genel olarak bakıldığında Hijyen konusunda 3 temel unsur dikkati çekmektedir:
§ Satın Almadan başlayarak Hizmet Tüketilene kadar yer alan bütün ortamın – tesisin hijyeni,
§ Satın Almadan başlayarak Hizmet Tüketilene kadar yer alan bütün gıdaların hijyeni,
§ Satın Almadan başlayarak Hizmet Tüketilene kadar yer alan bütün bütün personelin hijyeni
( Tüketim sonrasında yer alabilecek geri dönüşlerde de bu konular dikkate alınmalıdır. )
Tehlike nedir?
Kısaca: Tüketiciye zarar verebilecek her şeydir. Ancak Sınıflaması HACCP Literatüründe şöyle yapılmaktadır:
Mikrobiyal bulaşıcılar
Fiziksel bulaşıcılar
Kimyasal bulaşıcılar
Allergens
Mikrobiyal bulaşıcılar gıda kaynaklı hastalıkların temel nedenidir.
Mikrobiyal Bulaşıcılar
Virüsler
Mikroskopik parazitler
Değişik kaynaklardan gelen gıda zehirleyici bakteriler
Fiziksel Bulaşıcılar
Metal, cam, plastik gibi
Taş, yaprak, gibi
Mücevher, Kıl, tırnak, gibi
Kir, toz, sinekler, kemik gibi
Kimyasal Bulaşıcılar
Temizlik Kimyasalları
Endüstriyel üretim kimyasalları
Tıb ve tarım kimyasalları
Pestisit zehirleri
Allergensler
Tehlikeli reaksiyonlar çıkaran gıdalar
Dış proteinlere karşı bağışıklık tepkisi
Pek çok insan için güvenlidir
Ürünler genellikle işaretlidir
Gıda Güvenliği: Amacına uygun olarak hazırlandığı ve/veya yendiği zaman gıdanın tüketiciye zarara
sebebiyet vermeyeceği güvencesi
Gıda Zinciri: Bir gıda ve onun bileşenlerinin, ilk üretimden tüketime dek üretim, işlenme, dağıtım, depolama ve taşınmasında yer alan aşamalar ve operasyonlar dizisi.
Gıda Güvenliği Tehlikesi: Ters bir sağlık etkisine sebebiyet verme potansiyeli olan gıdadaki biyolojik,
kimyasal veya fiziki unsur veya gıda durumu
Gıda Güvenlik Politikası: Bir kuruluşun, üst yönetimi tarafından resmi olarak ifade edildiği şekliyle gıda güvenliğine ilişkin ayrıntılı taahhüdü ve istikameti.
Nihai Ürün: Kuruluş tarafından daha ileri bir işleme veya dönüşüme tabi tutulmayacak ürün.
Akış Diyagramı: Nihai ürün olana kadar gerçekleşen adımların sıralama ve etkileşimlerinin şematik ve sistematik sunumu.
Kontrol Önlemi: Bir gıda güvenlik tehlikesini önlemek veya ortadan kaldırmak ya da kabul edilebilir bir
seviyeye indirgemek için yapılacak işlem veya faaliyet.
Ön gereksinim programı: Gıda güvenliği ve Gıda zinciri boyunca gerekli hijyenik ortamı sağlayarak uygun biri üretim yapmak ,son ürünün güvenli bir şekilde hazırlanmasını sağlamak ve insan tüketimi için güvenli gıdalar sunmak için temel koşullar ve faaliyetler.
(GAP) İyi Tarım Uygulamaları
(GVP) İyi Veteriner Uygulamaları
(GMP) İyi Üretim Uygulamaları
(GHP) iyi Hijyen Uygulamaları
(GPP) iyi Üretim Uygulamaları
(GDP) iyi Dağıtım Uygulamaları
(GTP) İyi Ticaret Uygulamaları
Operasyonel Ön Gereksinim Programı (OGP): Olası gıda güvenlik tehlikelerini ve/veya üründe yada proses ortamında gıda güvenliği tehlikelerinin kontaminasyonu veya çoğalmasını kontrol altına almak için zorunlu olduğu tehlike analizleriyle tanımlanan ön gereksinim programı.
KKN Kritik Kontrol Noktası: Kontrolün uygulanabileceği ve bir gıda güvenliği tehlikesini önlemek veya ortadan kaldırmak veya kabul edilebilir bir seviyeye indirgemek için asli olan (gıda güvenliği) adım.
Kritik Sınır/Limit: Kabul edilebilirliği kabul edilemezlikten ayıran kriter.
İzleme: Kontrol önlemlerinin amaçlanan şekilde işleyip işlemediğini değerlendirmek için planlanmış bir
gözlemler veya ölçümler dizisi yürütmek.
Düzeltme: Tespit edilen uygunsuz durumu elimine etmek için yapılan hareket.
Düzeltici Faaliyet: Tespit edilmiş bir uyumsuzluk veya başka arzu edilmeyen durumun sebebini ortadan
kaldırma eylemi
Geçerli Kılma: HACCP planı ve Operasyonel ön gereksinim programı tarafından yönetilen kontrol önlemleriyle elde edilen verilerin etkinlik düzeyinin belirlenmesi
Doğrulama: Objektif kanıtların temini yoluyla, belirlenmiş olan gereklerin yerine getirildiğinin teyidi.
Validasyon ( Geçerli Kılma ): Bir cihazın , ekipmanın, metodun veya sistemin performasının belirlenen koşullara uygun olduğunu göstermek için yapılan işlemlerdir.
Verifikasyon ( Doğrulama ): Bir cihazı, ekipmanın, metodun veya sistemin belirlenen amaca uygun
olduğunun test edilerek yazılı kayıtlarla onaylanması.
Oualification ( Şartların onayı ): Validasyon sürecinin belli bir bölümünü oluşturan sistemin belli parçalarının, bölümlerinin veya kısımların kulanım öncesi yapılan kontrol ve7veya test onayı.
Kalibrasyon: Belli koşullarda bir ölçüm cihazının gösterdiği değeri ile bilinen ölçülen büyüklük arasındaki ilişkiyi belirlemek için yapılan işlemlerdir
Risk: Herhangi bir potansiyel tehlikenin ne derece önemli ve hangi olasılıkla probleme yol açabileceğinin tahmin edilmesidir.
CCP (Kritik Kontrol Noktası): Gıda güvenliği için bir tehlikeyi yok etmek ya da kabul edilebilir seviyelere indirmek için kontrol uygulanabilen bir proses aşamasıdır.
Kritik Limit: Üründe kritik kontrol noktalarını, kontrol edebilmek için saptanmış değerlerdir.
Karar Ağacı: Kritik noktaların belirlenmesi için kullanılan soru dizisi
İzleme: Kritik noktalarda yapılan planlı ölçüm ve gözlemler.
Doğrulama: Haccp planlarının Haccp sistemi ile uyum içinde olup olmadığını saptamak için kullanılan metot, prosedürler.
HACCP Planı: Belirli bir prosesin kontrolü için izlenmesi gereken yolu içeren belge.
ISO 22000 (HACCP) Uygulaması
ISO 22000 (HACCP) uygulaması başlatılmadan önce firmaların organizasyon şeması, gıda emniyet politikası ve gıda emniyet hedeflerini oluşturması gerekmektedir.
ISO 22000 (HACCP) Hazırlık Aşamaları
Şirket çapında bir ISO 22000 (HACCP) programı uygulanmadan önce bir takım hazırlık adımları atılmalıdır.
Bu hazırlık adımları,
1-HACCP ekibinin oluşturulması
2-Gıdanın önemli özelliklerinin tanımlanması
3-Amaçlanan kullanım şeklinin belirlenmesi
4-Proses akış şemalarının hazırlanması
5-Proses akış şemalarının doğrulanması olarak sıralanır.
ISO 22000 (HACCP) Ekibinin Oluşturulması
ISO 22000 (HACCP)’ in firmada uygulanması bir proje olarak ele alınmalı ve bu projenin bir takvimi hazırlanmalıdır. Daha sonra, bu projeyi gerçekleştirecek bir proje ekibinin oluşturulması gerekir.
ISO 22000 (HACCP)’ in uygulanmasında takım çalışmasına ihtiyaç vardır. Güvenli ürünler elde edilmesinde teknik personel kadar teknik olmayan personelin katkısı gerektiğinden şirket içi kaliteye tam katılımın sağlanmasında önemli bir adım olarak değerlendirilir.
ISO 22000 (HACCP) ekibinde işletme içinde farklı alanlarda çalışmış ve aşağıdaki konuların en az birini çok iyi bilen kişiler bulunmalıdır.
Üretim hatlarında kullanılan ekipman ve teknoloji
Üretim bilgisi
Fabrikanın iş akışı
Gıda mikrobiyolojisi
ISO 22000 (HACCP) prensipleri ve teknikleri
Kalite güvence sistemleri (ISO 9001)
Yukarıda sıralanan konular içinde mikrobiyoloji bilinmesi en gerekli olandır. Çünkü, bazı firmalarda mikrobiyoloji bilgisi yetersiz olan HACCP proje elemanları yanlış sonuçlara varmışlardır. Örneğin, Clostridium perfringens gıda zehirlenmesine genellikle pişirilmiş ve yavaş soğutulmuş büyük miktarlar halindeki et ve et yemekleri sebep olmaktadır. Bu nedenle çiğ ette hatta dondurulmuş ette bu zehirlenmeyi aramak uygun olmayacaktır.
Ayrıca ISO 22000 (HACCP) ekibine aşağıdaki kaynakları temin ederek üst yönetim desteğini göstermelidir.
Bilgi
Çalışma ortamı ve ekipman
Danışman desteği
Eğitim
Şirketin yönetim şekli ve örgüt yapısı
Proje ekibinin dışında ISO 22000 (HACCP) sistemi tam olarak kurulduktan sonra bu sistemi birinci derece kimlerin uygulayacağı ve doğrulayacağı tanımlanmalı ve ISO 22000 (HACCP) ’ in organizasyonu oluşturulmalıdır. Sistemin etkinliğinin takip edilmesi ve sürekliğinin sağlanması amacıyla bir HACCP ekip lideri atanmalıdır.
Yukarıda ISO 22000 (HACCP) proje ekibine temin edilmesi gereken kaynaklardan birinin ISO 22000 (HACCP) ’in gerektirdiği eğitimler olduğundan bahsedilmişti. Sadece ISO 22000 (HACCP) proje ekibine değil ISO 22000 (HACCP) ’i uygulayacak çalışanlara ve daha sonra bilgilendirmek amacıyla diğer çalışanlara da ISO 22000 (HACCP) ’ in gerektirdiği eğitimler verilmelidir.
Gıdaların Tanımlanması
Bir sonraki adım gıdaların tam olarak tariflerinin yapılmasıdır. Bu tanımlama gıdanın üretim, depolama vs. gibi safhalarının basit bir tarifini de içerebilir. Bu aşama tehlike analizlerinin daha kolay yapılmasını sağlayacaktır.
Ürünün tanımlanması aşağıdaki hususları kapsar:
Ürünün genel ismi
Nasıl kullanılacağı ve tüketim şekli
Ürünün genel özellikleri
Ambalaj türü
Raf ömrü
Satılacağı yerler
Üründeki uyarıcı ifadeler
Ürünün dağıtım şekli
Ürünün müşteri grubu
Her bir proses ve ürün için hammadde ve katkı maddeleri tanımlanmalı ve detaylı listesi hazırlanmalıdır. Bu liste tanımlanan hammadde ve katkı maddelerinin yasal olarak kullanılabilir olduğunu ispat edecek şekilde geçerli kılınmalıdır.
Proses Akış Şemalarının Hazırlanması Ve Doğrulanması
Daha sonraki aşama hammaddenin gelişinden firmadan sevkine kadar firmanın kontrolü altındaki bütün proses aşamalarının şemasının hazırlanmasıdır. Bu şemalar anlaşılabilirliği ve takip edilebilirliği açısından kompleks bir yapıda olmamalıdır.
Proses akış şemaları hazırlandıktan sonra doğrulanmalı ve geçerli kılınmalıdır. Doğrulama proje ekibi elemanlarına konun uzmanlarına ve üretimi yapan çalışanlara danışılarak yapılabilir. Fakat, firmadaki ilgili bölüm yöneticilerinin ve Genel Müdürün gözden geçirmesi ve sonunda mutabakatı ile akış şemalarının geçerli kılınması ve onaylanması gerçekleştirilmelidir.
Akış şemaları Kalite Kontrol, Üretim ve Hijyen bölümleri tarafından gözden geçirilmeli ve onaylanmalıdır.
ISO 22000 (HACCP) Prensiplerinin Uygulanması
HACCP’ in 7 temel prensibi vardır:
Tehlike analizlerinin yapılması
Kritik kontrol noktalarının belirlenmesi
Kritik limitlerin oluşturulması
İzleme prosedürlerinin oluşturulması
Düzeltici faaliyetlerin belirlenmesi.
Doğrulama prosedürlerinin oluşturulması.
Dokümantasyon ve kayıt sisteminin oluşturulması.
TEHLİKE ANALİZLERİ
HACCP sisteminin uygulanmasında ilk prensip tehlike analizlerinin yapılmasıdır. Bu aşamada, üretim başlama aşamasından son tüketiciye kadar her aşama için tüm potansiyel tehlikeler belirlenmeli, analiz edilmeli ve kontrol yöntemleri saptanmalıdır.
Tehlikeleri değerlendirmek ve önemlerini analiz edebilmek için teknik bir uzmanlığa ihtiyaç vardır. Tehlike analizlerinin yapılmasında sorumlu personel ile görüşmek ve onların bilgi ve tecrübelerinden faydalanmak da çalışmanın etkin olması için gereklidir. Ayrıca tehlike analizleri planlı ve düzenli bir şekilde yapılmalıdır. Tehlike analizlerini yapmadan önce tehlikeleri gruplamak ve daha sonra önem sırasına koymak büyük faydalar sağlayacaktır. Tehlike analizlerinin yapılması ve kontrol altında tutulması aşağıdaki hususları kapsar:
§ Salgın verilerinin gözden geçirilmesi
o Gıdanın bulaşması ve taşıyabileceği tehlikeler
o Mikroorganizmaların canlı kalması ve çoğalması
§ Hammaddelerin gözden geçirilmesi
§ Üretim şeklinin ve aşamalarının gözden geçirilmesi
§ Tehlikelerin dokümante edilmesi
Tehlike analizi neden yapılır?
Tüketici için sağlık riski oluşturabilecek bütün tehlikelerin belirlenmesi
Tehlikelerin nedenlerinin belirlenmesi
Önleyici faaliyetlerin belirlenmesi
Gerekiyorsa ürünün yeniden tasarlanması
CCP’lerin belirlenmesi için bir dayanak oluşturma
4.2.2. KRİTİK KONTROL NOKTALARININ BELİRLENMESİ
HACCP planının geliştirilmesinde hammaddelerde ve proses aşamalarındaki fiziksel, kimyasal ve biyolojik tehlikelerin tanımlanması ve bu tehlikelerin önlenmesi için alınması gereken tedbirlerin belirlenmesinden sonra atılacak diğer adım prosesteki tehlikeleri kabul edilebilir bir seviyeye çekmek, önlemek veya ortadan kaldırmak için gözetim yapılan noktaların tanımlanmasıdır.
Bu noktalara kritik kontrol noktası (CCP) denir. Prosesteki her bir aşamanın kritik kontrol noktası olup olmadığını belirlemek için bir çeşit karar ağacı kullanılır. Karar ağacı tehlike analizleri tamamlandıktan sonra uygulanmalıdır.
4.2.3. KRİTİK LİMİTLERİN BELİRLENMESİ
HACCP sisteminin daha sonraki adımı kritik limitlerin belirlenmesidir. Kritik limit CCP’ lerin kontrol altında olduğu ve aşılması durumunda kritik tehlikelerin ortaya çıkma riskinin yüksek olduğu noktadır. Bu limitlerden sayısal olanlar toleransları ile birlikte değerlendirilmelidir. Sıcaklık, nem, pH, aw ve duyusal özellikler kritik limit olarak belirlenebilen kriterlerdir.
CCP’ lerin kritik limitlerinin belirlenmesinde aşağıdaki adımlar takip edilir.
Belirlenen CCP için literatürde veya yasal mevzuatta limitler varsa bu limitlere uyumlu olmalıdır. Belirlenen limit HACCP planında açıklanmalıdır.
Kritik kontrol noktalarına ait limitler şayet yasal olarak belirtilmemişse kuruluş bu limitin belirlenmesinden kendisi sorumludur. Bu limitin belirlenmesinde firma içindeki uzmanlara danışılır yada firma dışı danışmanlara başvurulabilir.
Bir HACCP denetiminde belirlenen kritik limitlerin geçerliliğini sağlamak üzere yapılan toplantı tutanakları, doğrulama deneyleri, varsa dış danışmanın verdiği belgeler veya danışmanla yapılan toplantıların tutanakları, danışmanın yeterliliğini gösterir belgeler kayıt olarak saklanmalıdır.
4.2.4. İZLEME YÖNTEMLERİNİN BELİRLENMESİ
İzleme, CCP lerin kontrol altında olup olmadığının belirlenmesi amacıyla yapılan sistematik ve planlı gözlemler topluluğudur.
İzleme sistemini oluşturma :
1- İzleme metodu ve tekniği
2- Gözlem ve ölçüm sıklığı
3- Ölçümün nerede yapılacağı
4- Kullanılacak ekipmanlar
5- Kabul kriterleri
6- Sorumluluklar (Kim izleyecek/değerlendirecek)
İzleme yöntemlerinin HACCP sisteminde özel bir yeri vardır. İzleme proses kontrol dışına çıkma eğilimi gösterdiğinde firma yönetimi uyarır. Böylelikle CCP kritik limitin dışına taşmadan böyle bir eğilimin sebepleri araştırılır, ortadan kaldırılır ve proses normal haline döndürülür. Örneğin; Firma belirli bir ürünü ile ilgili sabah saat 6:00, 7:00 ve 8:00 de üç değişik ölçüm yapmaktadır. Her seferinde, pH’ın kabul edilebilir limitler içerisinde seyrettiği fakat 8:00’ e doğru yükselme ve kritik limite yaklaşma eğilimine girdiği fark edilecek olursa bu noktada önlemler alınabilir ve proses eski haline getirilebilir.Bir başka örnek ; bir süt işleme fabrikasında alınan süt antibiyotik açısından izlenir; izleme sıklığı gelen her ürün partisi içindir. Üçüncü bir örnek ; bir konserve et ürünü için, ısıl işlemin zamana bağlı olarak sürekli izlenmesi: sıcaklık monitoründen.
Gözetimin gerçekleştirilmesi aşağıdaki hususları kapsamaktadır.
Her bir CCP için en uygun izleme yönteminin belirlenmesi
Her bir CCP’ nin izleme sıklığının belirlenmesi
Günlük üretimi temsil etmesi için ( aralıklı gözetim durumunda) rasgele izleme yapılmasının faydalı olup olmayacağının değerlendirilmesi. Faydalı bulunursa rasgele gözetimin nasıl yapılacağının tanımlanması.
Her bir izleme işlemi için ne gibi testlerin uygulanacağının tanımlanması ve dokümante edilmiş prosedürlerde detaylandırılması.
İzlemeden sorumlu personelin tanımlanması ve eğitilmesi.
Oluşturulan CCP’ lerin ve limitlerinin gözetlenmesinden, test sonuçlarının kaydedilmesinden ve düzeltici faaliyetlerinden sorumlu personelin eğitimlerinin sağlanması
4.2.5. DÜZELTİCİ FAALİYETLERİN BELİRLENMESİ
Her CCP için, sapmalar olunca yapılmak üzere gerekli ve spesifik düzeltici faaliyetler geliştirilmelidir. Düzeltici faaliyetler ile CCP’lerin kontrol altına alınacağından emin olunmalıdır ve uygun olmayan ürünün nasıl değerlendirileceğini açıklamalıdır.
Gözetim sonuçları kriterlerin karşılanmadığını veya işlemin kontrol altında olmadığını gösterdiği zaman, durumu düzeltmek için uygun ve hızlı işlem uygulanmalıdır. Düzeltme işlemi prosese göre değişir düzeltici faaliyete aşağıdaki örnekler verilebilir:
Tekrar ısıtma veya tekrar işleme
İşleme sıcaklığının artırılması,
İşleme süresinin uzatılması veya termostatların ayarlanması
Operasyon yöntemlerinin ve prosedürlerin revize edilmesi
Proses akışında değişiklik.
Gelen hammaddeyi redd et.
Hattı durdur.
Ürünü karantinaya al.
Karantinadaki ürünü uygun şekilde etiketle.
4.2.5.1. Düzeltici Faaliyetlerin Aşamaları
Düzeltici faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için aşağıdaki adımlar uygulanmalıdır.
Veri kaynaklarının neler olduğu tanımlanır. Bu veri kaynakları aşağıda maddeler halinde sıralanmıştır.
CCP lerin gözetimi sırasında tutulan kayıtlar
CCP kritik limitlerinden sapma olduğunu gösteren raporlar.
Doğrulama faaliyetleri
İç denetim sonuçları
Faaliyetin kim tarafından ve nasıl gerçekleştirileceği tanımlanır
Hangi durumlarda hangi düzeltici faaliyetin yapılacağı tanımlanır.
Sapma durumunda kişi veya bölüm tanımlanır.
§ Bir düzeltici faaliyetin gerçekleştirilmesi: Sistem içerisinde düzeltici faaliyet yapmak için bir yöntemin oluşturulması gerekmektedir. Düzeltici faaliyet akışı aşağıdaki gibi sıralanır.
Her bir noktadan kimlerin sorumlu olduğu
Hangi sapmaların görülmesi halinde ne gibi düzeltici faaliyet yapılacağı
Yapılan yönlendirmenin ne şekilde rapor edileceği tanımlanmalıdır.
4.2.6. DOĞRULAMA PROSEDÜRLERİNİN HAZIRLANMASI
“
HACCP sistemi planlandığı şekilde doğru olarak uygulanıyor mu?” ve “Planlanan HACCP sistemi doğru mu?” sorularını cevaplayacak prosedürler oluşturulur.
HACCP’ in altıncı prensibi HACCP sisteminin etkinliğinin doğrulanmasıdır. HACCP sistemi oluşturulduktan sonra doğrulama faaliyetleri de sürekli olarak yapılmaya başlanır. Doğrulama, gözetim prosedürlerinin dışındaki doğrulama metotları, prosedürleri veya testleri kapsar bu şekilde HACCP’ in amacına ulaşıp ulaşmadığı doğrulanmış olur.
Örnek: Mal kabul noktasındaki izleme faaliyetin doğrulanması :
İzleme kayıtlarının gözden geçirerek, kritik limitlere uygunluğunu doğrula.
Onaylı tedarikçi listesini ve satınalma speklerini doğrula.
Kritik limitlerin yeterliliğini doğrula.
Kayıtların alınıp alınmadığını doğrula.
HACCP dokümanları HACCP doğrulama prosedürleri ve check list leri kapsamında belirlenmiş periyotlarda gözden geçirilmeli ve doğrulanmalıdır. Gözden geçirme ve doğrulama sonuçlarına göre dokümanlarda revizyonlar gerçekleştirilmelidir.
Yeniden değerlendirme, sisteme yeni olarak dahil edilmesi gereken tehlikelerin ortaya çıkarılması için yapılır. Bu durum
Yeni hammaddeler
Proseslerde yapılan yeni düzenlemeler
Yeni prosedürler
Yeni veya farklı proses ekipmanının kullanıma alınması
Formülasyon değişiklikleri
Üretim hacmi
Proses profilinde değişim
Bitmiş ürünün dağıtım şekli
sebebiyle ortaya çıkar.
Uygulamanın doğrulanması:
1- Günlük, Haftalık ve Aylık çizelgelerle kontrol: HACCP sisteminin devamlılığını sağlamaktan sorumlu tutulan yöneticinin HACCP sistemini günlük, haftalık veya aylık çizelgelerle kontrol etmesi oldukça faydalı olacaktır. Bu tür bir uygulamanın hem hatanın anında ortadan kaldırılmasına hem de hatayı yapan kişinin yerinde ve zamanında eğitilmesine imkan verir. Hatanın tekrar ortaya çıkması engellenir.
2- Kayıtların incelenmesi: HACCP sisteminde tutulan gözetim kayıtları ve sapmalar incelenmelidir. HACCP kayıtları aşağıdaki sebeplerden dolayı incelenmektedir.
CCP lerin kontrol altında olduğunun doğrulanması
Düzeltici faaliyet başlatılması
Sapma durumunda düzeltici faaliyetlerin zamanında yerine getirilip getirilmediğinin kontrolü
Müşteri şikayeti durumunda hatanın sebebinin bulunması
Ürün muayene ve deneylerinde uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda bu uygunsuzlukların sebeplerinin bulunması
Proses / Ürün gözetimi
Hijyen Kontrolleri
4.2.6.1. HACCP Sisteminin Geçerliliği
Geçerlilik çalışmaları da doğrulama faaliyetlerinin bir parçası olarak ele alınır. Diğer doğrulama faaliyetlerinden farklı olarak geçerlilik çalışmalarının amacı, HACCP sisteminin üretilen gıdada tanımlanmış tehlikeleri önleme, azaltma veya kabul edilebilir bir seviyeye getirebilme kabiliyeti açısından değerlendirilmesi ve geçerli kılınmasıdır. HACCP planını geçerli kılmak için değişik kaynaklardan doğrulama için veriler dikkate alınabilir. Bu veriler genellikle aşağıdaki hususlardan oluşur.
Bilimsel literatür
Ürün test sonuçları
Deneysel araştırma sonuçları
Yasal şartlar ve standartlar
Proses otoriteleri tarafından oluşturulan proses verileri
Akım şemalarının yerinde doğrulanması
HACCP planlarının yerinde doğrulanması
Bilgisayar programları
Proses otoriteleri tarafından proses teçhizatı ile ilgili verilecek ve fiziksel tehlikelerin oluşmasını önleyecek bilgiler.
4.2.6.2. Planlı İç Kalite Denetimleri
HACCP sistemindeki planlanmış düzenlemelerin etkin olarak yürütülüp yürütülmediğini doğrulamak amacıyla planlı denetimler yapılmalıdır. HACCP sisteminde is bu sayede aşağıdaki hususlar planlı ve bir yönetime bağlı olarak gerçekleştirilmiş olur.
HACCP planlarının doğrulanması ve geçerli kılınması
HACCP dokümanlarının kullanım yerindeki mevcudiyeti
Elemanların HACCP konusundaki bilgisi ve eğitim ihtiyacı
HACCP sistemindeki aksaklıklar ve problemler
§ Planlı denetim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi aşağıdaki hususları kapsar:
Denetim görevlilerinin yetiştirilmesi
Yıllık denetim planının hazırlanması
Denetimlerin gerçekleştirilmesi
Denetimlerin raporlarındaki uygunsuzlukların giderilmesi
Sonuçların kayıt olarak saklanması
Denetim sonuçlarının gözden geçirme için yönetime sunulması
4.2.6.3. Yönetimin HACCP Sistemini Gözden Geçirmesi
Aşağıdaki hususlar düzenli aralıklarla yapılan gözden geçirme toplantılarında gözden geçirilmeli ve değerlendirilmelidir.
HACCP planlarının gözden geçirilmesi ve geçerli kılınması
Gerçekleştirilen doğrulama faaliyetlerinin değerlendirilmesi
Düzeltici faaliyetlerin gözden geçirilmesi faaliyetlerinin etkin olarak yapılabilmesi için planlı Yönetimin Gözden Geçirilmesi toplantılarının düzenlenmesi ve yukarıda sayılan konuların ele alınması gereklidir. Toplantıların sayısı veya sıklığı HACCP yöneticisi tarafından belirlenmelidir. Bu amaçla bir yöntem belirlenmelidir.
4.2.7. DOKÜMANTASYON SİSTEMİ OLUŞTURMA
4.2.7.1. HACCP Kayıtları
HACCP prosedürleri ve HACCP planının etkin çalıştığını, prosesin kontrol altında olduğunu kanıtlayacak kayıt sistemi oluşturulmalıdır.
HACCP sisteminin 6. prensibi kayıtlamadır. Bu prensip, HACCP ile ilgili kayıtların tutulmasını istemektedir. Çünkü HACCP sisteminin geriye doğru izlenebilmesi, gözetimi, doğrulanması ve geçerli kılınması için kayıtlara başvurulmaktadır.
4.2.7.2. Ürün İzlenebilirliği
Tutulan kayıtlarla ürün ve proses arasında bağlantıyı sağlayabilmek için ürünlerin uygun izleme yöntemleriyle geriye doğru izlenebilmesi gerekir. Bu sayede sistemdeki problemlerin sebepleri araştırılabilir ve düzeltici faaliyet yapılabilir. Bu amaçla firma ürünün geriye doğru izlenebilmesi için yöntem oluşturmalıdır. Bu yöntem aşağıdaki hususları kapsar:
Ürün üzerinde loğ no./parti no. ; üretim tarihi ve vardiyası gibi bilgilerin nasıl gösterileceği
Bu bilgiler kullanılarak imalat içerisindeki hangi proses, muayene ve deney ve HACCP kayıtlarına ulaşılacağı ve bu kayıtların nasıl kullanılacağı.
Yukarıdaki bilgi kaynaklarına ulaşabilmek için gerekiyorsa ilave olarak hangi kayıtların tutulacağı.
4.2.7.3. Uygun Olmayan Hatalı Ürünün Kontrolü
CCP lerin kritik limitlerin dışına çıkması durumunda veya hammadde / proses ürün güvenliği ile ilgili bir problem ortaya çıktığında,
Açığa alınacak partilerin belirlenmesi
Kullanılacak ıskartaların ürün güvenliği açısından uygunluğunun değerlendirilmesi
Muayene ve deney sonuçları olumsuz veya belli olmayan ürünlerin uygun olanlardan ayrılması
Karantinaya ayrılan veya açığa alınan ürünlerin veya hammaddelerin imha edilmesi hususlarında etkin bir yöntem oluşturulması için gerekli kayıtlar oluşturulmalıdır. Bu kayıtlara; izlenebilirlik, CCP gözetim kayıtları, proses kontrol ve muayene/deney formları örnek olarak verilebilir.
HACCP gözetimlerinin yapılması amacıyla HACCP Planları oluşturulur. HACCP planlarında aşağıdaki bilgiler bulunmaktadır.
Proses aşamaları
Tanımlanan tehlikeler.
Kritik kontrol noktaları
Kritik limitler
Kontrol sıklığı
Tutulacak kayıt
Gözetimi yapacak sorumlu
Sapma durumunda düzeltici faaliyet yapacak yetkili.
Döküman İnceleme:
Belgelendirme Müracaat'nın yapılmasından sonra en geç 15 gün içerisinde müracaat ek evrakları ve ilgili yönetim sistemine ait dokumanlar, Belgelendirme firmasına ulaştırılmalıdır.
Kuruluşunuza ait dokumanlar, ISO 22000 (HACCP) standardına uygunluk açısından incelenecek ve düzeltilmesi gereken bir durum olması halinde, bir rapor ile tarafınıza bildirilecektir.
Belgelendirme firmasına tarafından incelenmesi sonrasında, dokümanlarda söz konusu olabilecek değişiklikler, belgelendirme denetimi öncesinde tamamlanmalı ve Belgelendirme firmasına ulaştırılmalıdır
Ön Denetim "isteğe bağlı" :
Belgelendirme amacı ile başvuruda bulunan firma, belgelendirmeyi esas teşkil eden resmi belgelendirme denetimi öncesinde, mevcut durumu görerek olası problemleri görmek istemesi durumunda yapılan denetim türüdür. Bu denetim için belirlenecek tarih ve gün sayısı iki taraf arasında tespit edilir.
Belgelendirme Denetimi:
Belgelendirme denetimi, ISO 22000 (HACCP) standardı ve sistem dokümanlarını uygunluğu tespit etmek amacı ile Belgelendirme firmasının denetim ekibi tarafından gerçekleştirilecektir. Belgelendirme denetiminin süresi Belgelendirme firmasına beyan ettiğiniz bilgiler doğrultusunda uluslararası akreditasyon kurallarına göre belirlenecek ve denetim öncesinde bir program halinde bildirilecektir.
Belgelendirme denetiminin sonucunda sisteminizin standarda uygunluğunun tespit edilmesi durumunda kuruluşunuz ISO 22000 (HACCP) belgesini almaya hak kazanacaktır. Kuruluş belgelendirme denetimini başarıyla tamamlanmasını takiben, Belgelendirme firması denetim ekibi tarafından, belge verilmesi için önerilecektir. Bu aşamadan sonra, Belgelendirme hizmetleri tarafından en kısa süre içinde belge düzenlenerek müşteriye sunulacaktır.
Takip Denetimi:
Belgelendirme veya gözetim denetimlerinde sistemin genel işleyişini etkileyecek derecede, uygunsuzluk (lar) tespit edilmesi durumunda gerçekleştirilecek denetimlerdir. Takip denetimleri, belgelendirme ve ya gözetim denetimini gerçekleştiren denetim ekibi tarafından gerçekleştirilecektir.
Gözetim Denetimleri:
Gözetim denetimleri kuruluşunuzun ISO 22000 (HACCP) standardına uygunluğunun devamını kontrolü amacı ile Belgelendirme firması denetim ekibi tarafından, en az yılda 1 olmak üzere gerçekleştirilecektir.
Marka Ve Logo Kullanımı
Marka ve logo kullanımı ile ilgili uyulması gereken hususlar, sözleşme ekinde verilen, marka ve logo kullanım talimatı ile belirlenmiştir.
Belgelendirme Geçerlilik Süresi
ISO 22000 (HACCP) standardına göre yapılan belgelendirme için belge geçerlilik sözleşme süresi 3 (üç) yıldır. Bu sözleşme, imzalandığı tarihten belge geçerlilik süresi sonuna kadar geçerlidir. Belge geçerlilik süresi dolmadan bir iki ay önce, belge sahibi firma başvuruda bulunarak, belge süresinin uzatılmasını talep eder. Bu durumda belgenin denetimi yapılır ve belge geçerlilik süresi üç yıl daha uzatılır.
Kapsam değişikliği ve adres değişikliği denetimlerinde sözleşme süresinde herhangi bir değişiklik yapılmaz. Belgenin geçerlilik süresi için, ilk belge tarihi baz alınır ve yapılan değişiklikle ilgili yeni sözleşme imzalanır.
İtirazlar Ve Şikayetler
Belgelendirme firması sistem belgelendirme faaliyetleriyle ilgili itirazlar ve şikâyetler kuruluş tarafından denetimler sonrasında, denetim raporları, denetim ekibi, denetim içeriği v.b. hususlarda itiraz ve şikâyetler yazılı ve sözlü olarak yapılabilir. Gerçekleşen denetimler hakkında yapılan tüm şikâyetler, bir sonraki şikâyet değerlendirme komitesi toplantı gündeminde ele alınır.
Toplantı sonrasında alınan kararlar yazılı olarak ilgili kuruluşlar ve denetim ekipleri üyelerine bildirilir. İlgili kararlar çerçevesinde gerek düzeltici/ önleyici faaliyetler başlatılır.
| 
